Paracetamol là gì?

Paracetamol là thuốc không kê đơn, thường được sử dụng để làm giảm các triệu chứng đau đầu, đau răng, đau cơ, sốt nhẹ… Tuy nhiên, bạn có thật sự hiểu rõ paracetamol là gì? Nó có tác dụng thế nào không? Để hiểu rõ hơn về paracetamol, hãy cùng Nhà Thuốc An Tâm tìm hiểu nhé!

Paracetamol là gì?

Paracetamol là thuốc gì? Paracetamol còn được gọi là Acetaminophen, là dạng hoạt chất có công dụng hạ sốt và giúp giảm đau rất tốt. Đặc biệt, thuốc được dùng thay thế Aspirin với hiệu quả giảm đau thế nhưng loại thuốc này không có khả năng kháng viêm mạnh như như Aspirin.

Bạn đang xem: Paracetamol là gì?

Paracetamol có những dạng dùng và hàm lượng nào?

Paracetamol có những dạng dùng và hàm lượng phổ biến như sau:

  • Viên nén, dạng uống: 325mg, 500mg
  • Gel, dạng uống: 500mg
  • Dung dịch, dạng uống: 160 mg/5 ml (120ml, 473ml); 500 mg/5 ml (240ml)

Siro, dạng uống: biệt dược Triaminic® cho trẻ nhỏ dùng giảm đau hạ sốt: 160 mg/5ml (118ml).

Dược lực học

  • Paracetamol (acetaminophen hay N-acetyl-p-aminophenol) là chất chuyển hóa có hoạt tính của phenacetin, là thuốc giảm đau – hạ sốt hữu hiệu. Paracetamol làm giảm thân nhiệt ở người bệnh sốt, nhưng hiếm khi làm giảm thân nhiệt ở người bình thường. Thuốc tác động lên vùng dưới đồi gây hạ nhiệt, tỏa nhiệt tăng do giãn mạch và tăng lưu lượng máu ngoại biên.
  • Paracetamol, với liều điều trị, ít tác động đến hệ tim mạch và hô hấp, không làm thay đổi cân bằng acid – base, không gây kích ứng, xước hoặc chảy máu dạ dày như khi dùng salicylat, vì paracetamol không tác dụng trên cyclooxygenase toàn thân, chỉ tác động đến cyclooxygenase/prostaglandin của hệ thần kinh trung ương. 
  • Paracetamol không có tác dụng trên tiểu cầu hoặc thời gian chảy máu. – Khi dùng quá liều paracetamol một chất chuyển hóa là N-acetyl-benzoquinonimin gây độc nặng cho gan. Liều bình thường, paracetamol dung nạp tốt. Tuy vậy, quá liều cấp tính (trên 10g) làm thương tổn gan gây chết người.
  • Tác động lên thần kinh, gây co mạch máu, làm giảm cường độ cũng như thời gian kéo dài của cơn đau nói chung, đặc biệt là đau đầu. 

Cafein phối hợp với paracetamol tạo ra tác dụng hiệp đồng làm tăng hiệu quả giảm đau, giúp bệnh nhân tỉnh táo hơn. 

Dược động học

 

Hấp thu: Paracetamol được hấp thu nhanh và hầu như hoàn toàn qua đường tiêu hóa. Thức ăn có thể làm viên nén giải phóng kéo dài, paracetamol chậm được hấp thu một phần. Thức ăn giàu carbohydrate làm giảm tỷ lệ hấp thu của paracetamol. Nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt trong vòng 30 đến 60 phút sau khi uống với liều điều trị.

 

Phân bố: Paracetamol phân bố nhanh và đồng đều trong phần lớn các mô của cơ thể. Khoảng 25% paracetamol trong máu kết hợp với protein huyết tương.

 

Thải trừ: Nửa đời huyết tương của paracetamol là 1,25 – 3 giờ, có thể kéo dài với liều gây độc hoặc ở người bệnh có thương tổn gan.

 

Sau liều điều trị, có thể tìm thấy 90 đến 100% thuốc trong nước tiểu trong ngày thứ nhất, chủ yếu sau khi liên hợp trong gan với acid glucuronic (khoảng 60%), acid sulfuric (khoảng 35%) hoặc cystein (khoảng 3%); cũng phát hiện thấy một lượng nhỏ nhưng chất chuyển hóa hydroxyl – hóa và khử acetyl. Trẻ nhỏ ít khả năng glucuro liên hợp với thuốc hơn so với người lớn.

 

Paracetamol bị N-hydroxyl hóa bởi cytochrom P450 để tạo nên N-acetyl-benzoquinonimin, một chất trung gian có tính phản ứng cao. Chất chuyển hóa này bình thường phản ứng với các nhóm sulfhydryl trong glutathion và như vậy bị khử hoạt tính. Tuy nhiên, nếu uống liều cao paracetamol, chất chuyển hóa này được tạo thành với lượng đủ để làm cạn kiệt glutathion của gan; trong tình trạng đó, phản ứng của nó với nhóm sulfhydryl của protein gan tăng lên, có thể dẫn đến hoại tử gan.

Cơ chế hoạt động của thuốc giảm đau Paracetamol

Paracetamol còn được gọi là acetaminophen. Mặc dù đây là loại thuốc giảm đau được sử dụng rộng rãi nhất nhưng cơ chế hoạt động chính xác của paracetamol tương đối ít được hiểu rõ.

Xem thêm: Viết Đoạn Văn Tả Sân Trường Giờ Ra Chơi Có Sử Ít Nhất 2 Phép So Sánh

 

Một số giả thiết về paracetamol được cho là hoạt động trên COX 3, một loại COX được phát hiện gần đây có trong não và tủy sống. Paracetamol chủ yếu có tác dụng chống nhiệt (làm giảm mức độ prostaglandin ở vùng dưới đồi) và giảm đau; không can thiệp vào COX 2 và không ảnh hưởng đến các thành phần khác của chứng viêm (sưng và đỏ).

 

Vì paracetamol không có tác dụng với COX 1 ở liều điều trị nên có ít tác dụng phụ. Liều điều trị tối đa khuyến cáo hàng ngày của paracetamol cho người lớn là 4g (viên nén 8 x 500mg). Paracetamol gây độc cho gan chỉ khi sử dụng gấp 2-3 lần liều điều trị, gây viêm gan cấp và hoại tử tế bào gan.

Chỉ định điều trị

  • Giảm đau từ nhẹ đến vừa, bao gồm: Đau đầu, đau nửa đầu, đau bụng kinh, đau cơ bắp, đau họng, đau răng, đau nhức do cảm lạnh hay cảm cúm, sốt, đau sau khi tiêm vacxin, đau sau khi nhổ răng hoặc sau các thủ thuật nha khoa.
  • Hạ sốt.

Liều lượng và cách dùng

 

Liều dùng: 

Người lớn (kể cả người cao tuổi) và trẻ em trên 12 tuổi: Liều khuyến cáo là 1 – 2 viên/lần. Nếu cần dùng nhắc lại sau 4 đến 6 giờ. 

Liều tối đa là 8 viên/ngày. Cách dùng: – Uống thuốc với một cốc nước đầy. – Không dùng thuốc vào buổi tối, có thể gây mất ngủ (do trong công thức có cafein). 

Chú ý: 

  • Không nên sử dụng thuốc này cùng với các chế phẩm khác có chứa paracetamol. – Không được dùng quá liều chỉ định. 
  • Không được dùng paracetamol để tự điều trị giảm đau quá 10 ngày ở người lớn hoặc quá 5 ngày ở trẻ em, trừ khi do thầy thuốc hướng dẫn, vì đau nhiều và kéo dài như vậy có thể là dấu hiệu của một tình trạng bệnh lý cần thầy thuốc chẩn đoán và điều trị. 
  • Không dùng paracetamol cho người bệnh sốt trên 39.5 oC, sốt kéo dài trên 3 ngày hoặc sốt tái phát, trừ khi do thầy thuốc hướng dẫn. Vì sốt có thể là dấu hiệu của một bệnh nặng, sử dụng các thuốc hạ sốt có thể che lấp tình trạng bệnh của người bệnh. 

Chống chỉ định

  • Mẫn cảm với paracetamol hoặc bất cứ thành phần nào của thuốc. 
  • Thiếu hụt men glucose-6-phosphate. 
  • Bệnh nhân suy gan nặng.

Thận trọng khi sử dụng thuốc

  • Thiếu máu mạn tính.
  • Bệnh gan, thận nặng.
  • Nghiện rượu.
  • Phối hợp các chế phẩm khác chứa paracetamol có thể gây hiện tượng quá liều hoặc ngộ độc thuốc.
  • Thận trọng đối với hoạt chất paracetamol: Bác sĩ cần cảnh báo bệnh nhân về các dấu hiệu của phản ứng trên da nghiêm trọng như hội chứng Steven-Johnson (SJS), hội chứng hoại tử da nhiễm độc (TEN) hay hội chứng Lyell, hội chứng ngoại ban mụn mủ toàn thân cấp tính (AGEP).

Tương tác

  • Sử dụng paracetamol liều cao và dài ngày có thể làm tăng nhẹ tác động của coumarin và dẫn chất indandion, nhưng tương tác này không quan trọng về mặt lâm sàng. Vì vậy, paracetamol được ưu tiên dùng hơn salicylat đối với bệnh nhân đang dùng coumarin hoặc dẫn chất indandion. 
  • Uống rượu nhiều, lâu dài có thể làm tăng nguy cơ paracetamol gây độc cho gan. 
  • Các thuốc gây cảm ứng men gan như thuốc chống co giật (phenytoin, barbiturat, carbamazepin) có thể làm tăng tác hại của paracetamol đối với gan. 
  • Thông thường cần giảm liều paracetamol khi dùng kết hợp hai loại thuốc này, và người bệnh phải tự hạn chế dùng paracetamol khi đang dùng thuốc chống co giật hoặc isoniazid. 

Paracetamol có thể gây hạ sốt mạnh ở người bệnh khi dùng đồng thời với phenothiazin hoặc liệu pháp hạ nhiệt khác. 

Tác dụng phụ

Ở liều điều trị, thuốc được dung nạp tốt, hiếm khi gây ra các tác dụng phụ. Tuy nhiên có thể gặp ban da, phản ứng dị ứng. Thỉnh thoảng có thể gặp một số trường hợp giảm bạch cầu trung tính, tiểu cầu và toàn thể huyết cầu. Thông báo cho bác sĩ những tác dụng không mong muốn gặp phải khi sử dụng thuốc

Bảo quản

Bảo quản ở nhiệt độ dưới 30 0C, tránh ánh sáng trực tiếp

 

Thông tin liên hệ Nhà Thuốc An Tâm

Website: https://nhathuocantam.org/

Địa chỉ: 05 Quang Trung, Phường Hiệp Phú, Quận 9, TP.Hồ Chí Minh

Điện thoại: 0937542233

Nguồn tham khảo bài viết NhaThuocLP.com, NhathuocAnTam.org, NhaThuocOnline.org

 

THEO DÕI https://tuhoangmobile.com/ ĐỂ CẬP NHẬT THÊM CÁC THÔNG TIN MỚI KHÁC NHÉ.

You May Also Like

About the Author: Nguyễn Đức Chung

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *